Herinnert MJ zich Peter Parker nog aan het einde van No Way Home?

Het is de vraag die kijkers achtervolgt sinds de laatste scène van No Way Home: heeft MJ in dat New Yorkse café iets gevoeld op het moment dat Peter ervan afziet zich bekend te maken? Vier jaar lang was het antwoord een kwestie van interpretatie. Dat is het niet meer: de vierde film beantwoordt de vraag, en hij doet dat met een precisie die de meeste artikelen sinds de release niet correct weergeven.

Het korte antwoord: nee, ze herinnert zich hem niet

De spreuk houdt stand. Vier jaar later is de wereld nog altijd vergeten dat Peter Parker bestaat. Wanneer Peter MJ en Ned weer tegenkomt, terug in New York na hun studie, herkent geen van beiden hem — en MJ deelt haar leven inmiddels met iemand anders.

De film gaat verder dan een simpele status quo: hij zet de vraag frontaal in beeld. MJ confronteert Peter uiteindelijk met de brief die hij haar had geschreven, de brief die de spreuk uitlegt en vertelt wat hun is afgenomen. Hij legt het uit, zij gelooft hem. Daarna verontschuldigt ze zich — omdat ze hem niet kent en zijn gevoelens niet deelt. Het is de hardste scène van de film, en over de kern laat ze geen enkele dubbelzinnigheid bestaan.

De drie toestanden die je vooral niet mag verwarren

Dit is het onderscheid dat alles verandert, en dat vrijwel niemand maakt. De film scheidt chirurgisch drie situaties die de pers permanent op één hoop gooit.

Zich Peter herinneren

Dat is het gedeelde verleden opnieuw beleven: de middelbareschooljaren, de reis door Europa, het appartement, de ruzies, de kussen. Dat veronderstelt dat de herinneringen vanzelf terugkomen. MJ: nee. Er komt geen enkele herinnering boven, op geen enkel moment in de film.

Opnieuw geleerd hebben wie hij is

Dat is verstandelijk weten, via een bewijs van buitenaf, dat deze man Peter Parker heet en dat hij belangrijk is geweest. MJ: ja. De brief leert het haar, de uitleg van Peter bevestigt het. De spreuk heeft het beleefde verleden vernietigd, niet de mogelijkheid om iets te leren — een essentiële nuance over de werking van de spreuk, en zij wordt de sleutel tot alles wat volgt.

De gemaskerde Spider-Man kennen

Dat geldt voor heel New York, en voor Ned gedurende de hele film. De held in het pak is perfect bekend; de man eronder bestaat voor niemand. Ned: uitsluitend dat, tot aan de allerlaatste beelden.

Een artikel dat schrijft “MJ herinnert zich Peter eindelijk” verwart de eerste twee kolommen. Een artikel dat schrijft “MJ weet nergens van” verwart de laatste twee. De film houdt ze alle drie gescheiden, van begin tot eind.

Wat de spreuk van Doctor Strange precies heeft gewist

Even de mechaniek herhalen, want die verklaart al de rest. De spreuk wist niet Spider-Man uit: ze wist Peter Parker uit. De gemaskerde held blijft bekend, zijn heldendaden blijven in het geheugen, zijn foto's bestaan nog altijd. Het is de man achter het masker die uit het collectieve bewustzijn is gehaald, samen met alle herinneringen die aan hem vastzitten.

Wat daarentegen niet is gewist, zijn de materiële sporen en de indirecte banden. De voorwerpen blijven bestaan, de documenten ook, en de mensen blijven voor elkaar bestaan. Precies daardoor kan een brief die vóór de spreuk werd geschreven vier jaar later nog altijd effect hebben. De volledige gevolgen van die keuze lees je in onze balans van No Way Home en in ons dossier over de film.

De valkuil: de dakscène is geen terugkeer van het geheugen

Dit is de passage die sinds de release het vaakst verkeerd wordt overgenomen, en dat moet duidelijk gezegd worden. Er bestaat een scène waarin MJ tegen Peter zegt dat ze zich hem herinnert, hem kust en eist dat hij zijn masker afzet. Veel verslagen halen die aan als het bewijs dat de spreuk het heeft begeven.

Dat klopt niet. MJ is op dat moment bezeten door de telepaat uit de film — degene van wie we de rol uitspitten in ons dossier over het personage van Sadie Sink. Het is niet MJ die spreekt, en de film bevestigt dat zelf meteen daarna: ze verklaart geen enkele herinnering aan die episode te hebben.

Dat geheugengat heeft trouwens een precieze verhalende functie. Juist doordat Peter haar hoort zeggen dat ze zich niets herinnert, begrijpt hij dat een ander personage tegen hem heeft gelogen door te beweren óók bezeten te zijn geweest. De scène is dus geen sentimentele aanwijzing: het is een aanwijzing in een onderzoek.

Ned jaagt op Spider-Man, niet op Peter Parker

Het geval Ned Leeds wordt van allemaal het slechtst naverteld, en het verdient dat we erbij stilstaan. Omdat hij zich de geheime identiteit van zijn beste vriend niet meer herinnert, is Ned geobsedeerd geraakt door de gemaskerde wreker. Hij heeft een app gebouwd die de verschijningen van Spider-Man door heel New York in kaart brengt, om te achterhalen of het wel toeval was dat deze held zijn leven en dat van zijn klasgenoten redde.

Met andere woorden: die befaamde Spider-Tracker is niet het gereedschap van een vriend die zijn maat in de gaten houdt. Het is het gereedschap van een fan die een onbekende volgt en daaruit zijn identiteit probeert af te leiden. En precies daar zit de interessantste omkering van de film: de tracker is het bewijs dat de spreuk standhoudt, niet het bewijs dat ze gevallen is. Als Ned het zich herinnerde, zou hij geen enkele reden hebben om te zoeken.

De twee deuren die de film op een kier zet zonder ze te openen

Was de zaak beslecht, dan viel er niets meer toe te voegen. Maar de film eindigt op twee beelden die door niets worden verklaard, en dat maakt de ontknoping boeiend in plaats van definitief.

De ketting op het dak

MJ verschijnt voor het laatst op het dak van de Midtown-middelbare school — exact de plek van hun scène uit No Way Home — met in haar hand de Black Dahlia-hanger die Peter haar in de vorige film had gegeven. Twee elementen waarvan ze geen enkele herinnering hoort te bewaren. Niemand becommentarieert het, geen enkele dialoogregel begeleidt het beeld.

De handdruk van Ned

In de laatste momenten vóór de aftiteling doet Ned spontaan de geheime handdruk die hij op de middelbare school met Peter deelde, en laat hij daarna een vragend “Peter?” vallen. Ook hier stopt de film abrupt. Geen uitleg, geen bevestiging.

Die twee beelden werpen dezelfde hypothese op zonder haar ooit te bevestigen: misschien heeft de spreuk de herinneringen gewist zonder de reflexen en de gehechtheden te wissen. Het is elegant, het is frustrerend, en het is duidelijk bewust gedaan.

Wat je niet kunt beweren, ondanks wat er rondgaat

Sinds de release circuleren meerdere beweringen die de toets van de controle niet doorstaan. De spreuk is niet opgeheven, niet verbroken en niet ongedaan gemaakt: er is geen tegenspreuk, geen collectief ontwaken, geen enkele uitspraak in die richting. Niemand zegt evenmin dat MJ zou liegen — dat is een lezing van critici, afgeleid van het beeld met de ketting, geen element uit de film.

Eén foutieve zin circuleert bijzonder hardnekkig, tot in de automatische samenvattingen van zoekmachines toe: die beweert dat een ander personage zou aarzelen wanneer het Spider-Man “ik ben het, Peter” hoort zeggen, wat zou bewijzen dat de amnesie niet volledig is. De redenering rammelt — de veronderstelde aarzeling zou een heel ander personage dan MJ betreffen — en het moment zelf wordt maar door één geïsoleerde bron gemeld.

Ten slotte zijn zelfs de journalisten het er niet over eens wat het scherm van de tracker in de slotscène nu letterlijk toont: sommigen lezen er een naam, anderen een simpele vermelding van de gemaskerde held. Dat is nochtans doorslaggevend om de vraag te beslechten. Het volledige detail van die sequentie wordt ontleed in onze analyse van de post-creditsscène. Bij zo'n bediscussieerd onderwerp is een onvolledig antwoord beter dan een verzonnen antwoord.

De caféscène, vier jaar later herlezen

We moeten terug naar dat slotbeeld van No Way Home, want het leest nu anders. Peter stapt het café binnen, staat op het punt zich bekend te maken, kruist de blik van MJ die hem niet herkent — en ziet ervan af. Destijds leende de scène zich voor alle lezingen: misschien had ze toch iets gevoeld, misschien was heropbouw mogelijk.

De vierde film sluit die hypothese langs boven af. Niet alleen had MJ niets gevoeld, Peter liet ook vier jaar voorbijgaan zonder ooit een nieuwe poging te wagen. Wat de caféscène toonde als een aarzeling van één moment, was in werkelijkheid een definitief besluit, en het nieuwe verhaal laat zien wat dat kost: een man die zichzelf tot zwijgen heeft veroordeeld en ontdekt dat je op zo'n verzaking niet zomaar terugkomt.

Dat is waarschijnlijk wat de confrontatie in de nieuwe film zo doeltreffend maakt. Peter mist geen kans: hij krijgt er vier jaar later één terug en ontdekt dat ze niet meer volstaat. Het offer van No Way Home was geen uitstel, het was een verlies. Het portret van deze geïsoleerde man wordt uitgewerkt in onze ontleding van de Peter Parker uit de film.

MJ wordt niet herleid tot de rol van herinnering

Eén misvatting verdient correctie: het personage wordt niet gedegradeerd tot sentimentele schim. Ze staat als tweede vermeld op de aftiteling, meteen na Tom Holland, en ze handelt in het verhaal. Peter brengt haar in veiligheid, en juist door de uitrusting waarover hij beschikt te combineren met de intuïtie van MJ slaagt hij erin zijn inhibitoren af te maken.

Na de confrontatie nodigt ze hem bij haar thuis uit en brengt hij tijd door met haar en Ned. Dat is geen romantisch weerzien, het is een vriendschap die van nul herstart — wat misschien moeilijker te schrijven is, en zeker juister. Het volledige gevoelsparcours van het personage wordt geschetst in ons dossier over haar invloed, en het contrast met de andere vrouwelijke figuren uit de saga in onze vergelijking tussen Gwen Stacy en Mary Jane.

Kan ze haar geheugen ooit terugkrijgen?

Niets sluit het uit, en de film zorgt ervoor geen enkele deur dicht te doen. De mechaniek van de spreuk laat nu al toe dat je iets opnieuw leert: MJ toont dat aan met de brief. Er is dus geen absolute hindernis voor een toekomstig verhaal om de volgende stap te zetten.

Maar er is niets aangekondigd, en je moet wantrouwig zijn tegenover scoops die het tegendeel beweren. Wat de film vaststelt, is een stand van zaken na vier jaar, geen belofte. Wie dit hoofdstuk in het geheel wil plaatsen, vindt de nodige richtpunten in onze gids over wat je vooraf gezien moet hebben, en het portret van deze geïsoleerde Peter in onze ontleding van de held van de film.

Waarom dit einde zo goed werkt

Omdat het de makkelijke weg weigert. Het zou simpel zijn geweest om de herinneringen te laten terugkeren en een ontroerend weerzien te bieden; de film kiest ervoor het verlies in stand te houden en er zijn onderwerp van te maken. Peter krijgt het beste waarop hij kon hopen — geloofd worden — zonder te krijgen wat hij echt wilde: herkend worden.

Dat strookt met wat het personage sinds 1962 is: iemand die altijd maar half wint. En dat maakt de twee slotbeelden zo doeltreffend — ze annuleren het offer niet, ze suggereren alleen dat het misschien niet volmaakt luchtdicht was. Om verder te lezen: onze synthese van de kritische ontvangst en de inventaris van alle keren dat Peter ontmaskerd is belichten de plaats van deze episode in het traject van het personage.

In de shop bundelt de selectie Brand New Day de stukken die aan de film gelinkt zijn, terwijl de figuren, de posters, de T-shirts en de accessoires de hele saga bestrijken.

Veelgestelde vragen

Weet MJ aan het einde van de film wie Spider-Man is?

Ze weet dat Spider-Man Peter Parker heet, omdat de brief haar dat heeft geleerd en hij het haar heeft bevestigd. Toch herinnert ze zich hun geschiedenis niet. Weten en zich herinneren zijn twee verschillende dingen, en precies daar legt de film zijn emotie.

Is de spreuk van Doctor Strange opgeheven?

Nee. Geen tegenspreuk, geen collectief ontwaken, geen enkele annulering. De film onderzoekt de reikwijdte van de spreuk maar maakt haar nooit ongedaan. Wie het tegendeel schrijft, gaat verder dan wat de film laat zien.

Heeft Ned zijn geheugen teruggekregen?

De film zegt het nooit. Het hele verhaal lang kent hij alleen de gemaskerde held, en zijn app dient er juist toe om diens identiteit te proberen te achterhalen. De slothanddruk en het “Peter?” dat erop volgt suggereren iets zonder iets te bevestigen: de vraag blijft bewust open.

Waarom werkt de brief als de spreuk alles heeft gewist?

Omdat de spreuk de herinneringen wist, niet de materiële sporen. Een document dat vóór de spreuk is geschreven, blijft bestaan en blijft leesbaar. Dat is de bres die de film uitbuit: je kunt via een bewijs van buitenaf opnieuw leren wat je je van binnenuit niet meer kunt herinneren.

Eindigen Peter en MJ samen?

Nee. De film eindigt op een vriendschap die opnieuw begint, niet op een hersteld koppel. MJ deelt haar leven aan het begin van het verhaal met iemand anders, en niets in de ontknoping stelt hun relatie voor als hersteld.