The Gathering of Five: het ritueel uit 1998 dat Norman Osborn gek maakte

Waarom Marvel deze crossover opzette in de zomer van 1998

Eind jaren negentig verschijnen er bij Marvel vier maandelijkse Spider-Man-reeksen naast elkaar: Amazing, Spider-Man, Spectacular en Sensational. In de zomer van 1998 laat de uitgever ze negen weken lang samenkomen in één verhaal. Ralph Macchio superviseert, Bob Harras is hoofdredacteur. Het resultaat draagt twee namen, « The Gathering of Five » en daarna « The Final Chapter », en neemt een aparte plaats in tussen de grote verhaallijnen van Spider-Man.

De bedoeling is niet alleen verhalend. De crossover dient om orde op zaken te stellen in de lijn. Sensational Spider-Man stopt bij #33 en Spectacular Spider-Man bij #263: beide reeksen worden geschrapt. Amazing Spider-Man stopt bij #441 en Spider-Man bij #98, maar deze twee beginnen opnieuw bij nummer 1 in januari 1999. Deze hernummering wordt opgelegd door de hoofdredacteur. Het einde van het verhaal en dat van een tijdperk vallen in dezelfde maand.

Tegelijkertijd lanceert Marvel Spider-Man: Chapter One, getekend door John Byrne, met #1 gedateerd december 1998. De reeks herschrijft de oorsprong van het personage op de manier van de Man of Steel die Byrne bij DC afleverde. De ontvangst is slecht, het project wordt snel opzijgeschoven. Het bedrijf zoekt een uitweg en probeert er meerdere tegelijk. De covers uit die periode circuleren nog steeds, als comicposters en als heruitgaven.

Spider-Man Comics Poster in Gevecht

De poster neemt de cover van Amazing Spider-Man #200 over: Spider-Man springt op de inbreker af, met de banner DOUBLE THE SIZE, het logo van Marvel Comics Group en de prijs van destijds, 75 cent, linksboven. Voor wie houdt van mijlpaalnummers.

Bekijk het product — vanaf € 19,90

Het echte wrijvingspunt ligt elders. De crossover brengt tante May terug, die drie jaar eerder stierf op het hoogtepunt van de Clone Saga, in Amazing Spider-Man #400. Voor een deel van de lezers wist deze terugkeer een van de weinige doden uit die de reeks had doorgezet. De Clone Saga had de zenuwen al op de proef gesteld met Ben Reilly, de kloon van Peter Parker ; de dood van May daar bovenop ongedaan maken, dat was veel.

De negen nummers, in leesvolgorde

De leesvolgorde is geen fanreconstructie: hij staat afgedrukt op de pagina's. Elke aflevering draagt zijn plaats in de titel, van « Part One » tot « Part Five » voor de eerste verhaallijn, en van « Part 1 of 4 » tot « Part 4 of 4 » voor de tweede. Geen ruimte voor fouten dus. Het ritme is wekelijks, van 5 augustus tot 30 september 1998.

De coverdatums lopen één stap voor op de verkoopdatums, zoals toen gebruikelijk was. Concreet: een nummer dat in augustus 1998 in de verkoop ging, draagt oktober 1998 op de cover. De eerste vier delen van « The Gathering of Five » zijn gedateerd oktober 1998; de rest draagt november 1998. Over het allerlaatste nummer zijn de databases het niet eens, al blijft november de meest solide datum.

De teams wisselen per titel. Todd DeZago tekent de twee afleveringen van Sensational. Howard Mackie tekent Spider-Man #96, #97 en #98, evenals Spectacular #263. Voor Amazing #440 en #441 geven de creditdatabases John Byrne aan, terwijl een veelgebruikte bron de reeks aan Mackie toeschrijft: dit punt is niet beslecht. Bij de tekeningen kruisen Joe Bennett, Rafael Kayanan, Norman Felchle, Luke Ross en John Romita Jr. elkaar: vijf stijlen voor één verhaal, vandaar de visuele breuken van nummer tot nummer.

Nog een laatste houvast voordat je het verhaal induikt, en het bespaart je heel wat nutteloos zoekwerk: de derde reeks, gelanceerd in 1990 onder de titel Spider-Man, toont vanaf #75 Peter Parker: Spider-Man op de cover, terwijl de juridische vermelding tot #98 « Spider-Man » blijft. Daarom vind je de nummers #96 tot #98 onder twee verschillende namen terug, afhankelijk van de catalogus of verkoopsite.

De Riten van de Vijf: vier stenen en een spil

Het ritueel draagt een naam in het verhaal: « the Rites of the Five », de Riten van de Vijf. Het is Hamilton Cromwell, Maegis van de vijfde graad van het Technomancer Agency, die het uitlegt aan Norman Osborn in Sensational Spider-Man #32. Cromwell is allesbehalve enthousiast: hij waarschuwt zijn gesprekspartner dat het beproeven van de Riten van de Vijf pure waanzin is. De waarschuwing valt al bij de opening van de verhaallijn, en Osborn trekt zich er niets van aan.

Het voorwerp van het ritueel wordt vaak slecht samengevat. De meeste overzichten spreken over vijf identieke fragmenten. De eerste aflevering is preciezer: vier stenen en een spil. De vier stenen verzamelen is niet genoeg, de spil dient om de mystieke energie op te vangen. Vijf stukken in totaal, één per deelnemer, maar het vijfde heeft niet dezelfde functie. De spil was in de 12e eeuw verdwenen in Istanboel, en Osborn kondigt aan hem te hebben teruggevonden.

Tweede regel, en die telt: elke deelnemer moet vrijwillig komen. Morris Maxwell verduidelijkt dit in Amazing Spider-Man #440. Niemand wordt met geweld naar de tafel gesleept, wat het idee van een ritueel opgelegd aan slachtoffers uitsluit. Maxwell waarschuwt Osborn ook dat hij waanzin of de dood riskeert. De miljardair wordt dus twee keer gewaarschuwd, door twee verschillende personen, voordat hij zijn stuk neerlegt. Niets is hem verborgen gebleven.

Deze mystieke mechaniek valt uit de toon in een reeks die draait op wankele wetenschap. Green Goblin is geboren uit een chemische formule, niet uit een bezwering: de wetenschapper Mendel Stromm sleept achter deze oorsprong aan, en het personage Green Goblin is opgebouwd rond een laboratorium. Hier kantelt alles naar de mystieke krachten van het Spider-Man-universum. Deze voorliefde voor relikwieën en symbolen vind je terug in de Spider-Man-decoraties die je thuis ophangt.

Vijf gaven willekeurig verdeeld, drie zegeningen, twee vloeken

De vijf gaven worden zonder omwegen aangekondigd: macht, kennis, onsterfelijkheid, waanzin en dood. Drie zegeningen, twee vloeken. Morris Maxwell herhaalt de verdeling vlak voor de ceremonie, in Amazing Spider-Man #441: drie deelnemers krijgen macht, onsterfelijkheid of kennis, de andere twee krijgen waanzin of de dood. Niemand kiest. De loting is willekeurig, en dat is precies wat de scène zo gespannen maakt.

De val zit elders, en is goed geconstrueerd. De gaven lijken niet op wat ze zijn op het moment dat ze toevallen. Wat op waanzin lijkt, is kennis. Wat op macht lijkt, is waanzin. En de dood neemt het gezicht aan van onsterfelijkheid. Maxwell waarschuwt de deelnemers: deze krachten zullen niet zijn wat ze hopen. Iedereen komt naar buiten met een verkeerde lezing van wat hij ontvangen heeft.

Het idee is niet nieuw, maar wordt zelden zo direct behandeld. De obsessie met onsterfelijkheid had al een hele schurk voortgebracht: Silvermane, de cyberneticapeetvader van de Maggia, die er de drijfveer van zijn carrière van maakte. Omgekeerd, wanneer Peter een kracht van elders erft in de kosmische aflevering van de Uni-Power, geeft hij die uiteindelijk terug. De deelnemers aan de Riten ondergaan hun gave daarentegen zonder ze te kunnen teruggeven, begrepen of niet.

Een nuttige precisering: niet alle echte gaven worden onthuld in deze verhaallijn. Alleen het geval van Osborn wordt hier beslecht. Voor de andere vier moet je wachten op de eerste nummers van de herlancering van 1999. De lezers van destijds bleven maandenlang met een vage verdeling zitten, vandaar een deel van de verwarring die nog steeds circuleert. Reden te meer om de verhaallijn en het vervolg achter elkaar te lezen, met een Spider-Man-plaid op je knieën.

Norman Osborn: hij wilde macht, hij kreeg waanzin

Wat Osborn zoekt, is nooit dubbelzinnig geweest: hij wil macht. De crossover begint eerder, in Peter Parker: Spider-Man #95. Nadat hij een moordaanslag van Nitro heeft overleefd, pleegt hij een telefoontje: het is tijd om de vijf samen te brengen. Zijn informatie over het ritueel en het belangrijkste artefact komt van zijn tijd bij de Cabal of Scriers, ver weg van de laboratoria vanOscorp Industries waar zijn gemeenheid zich normaal gesproken afspeelt.

Op de pagina, in Amazing Spider-Man #441, sluit hij het ritueel af. Vlak voor de ceremonie betrapt hij Mattie Franklin terwijl ze een tijdschrift over Spider-Man leest en wordt kwaad: dit detail zegt alles over zijn obsessie. Als zijn beurt komt, legt hij zijn stuk neer en denkt macht te hebben ontvangen. De formulering is belangrijk, want er circuleert een foutieve versie: nee, hij denkt niet kennis te bezitten. Hij heeft zojuist waanzin ontvangen.

Speelgoedfiguur Spider-Man - Green Goblin

Gelede figuur van Green Goblin: paars kostuum, groene huid, schoudertas en oranje pompoenbom in de opgeheven hand. Drie weergaven tonen de sokkel en de doos GREEN GOBLIN met vermelding 6+. Genoeg om de schurk uit deze verhaallijn op een plank te zetten.

Bekijk het product — € 29,90

Het vervolg toont dit zonder omwegen. Osborn bedreigt de wereld met genetische bommen, te activeren via een apparaat geïmplanteerd in de schedel van tante May. Daarna hallucineert hij zijn overwinning: hij denkt Peter Parker ontmaskerd en gedood te hebben bij de Daily Bugle, terwijl Peter hem zonder moeite verslaat. De lezer van 1998 heeft deze confrontatie nooit gezien, die pas in 2000 werd getoond, in Revenge of the Green Goblin #1.

Dit ritueel vestigt de versie van Osborn die het volgende decennium zal worden uitgebuit. Zijn waanzin wordt onthuld in een van de laatste twee afleveringen. Opgehaald bij de politie door zijn handlangers, probeert hij vervolgens, in 2000, van Peter zijn erfgenaam te maken. Verhaallijnen zoals Dark Reign en Go Down Swinging zetten dit personage voort. Zijn plaats tussen de iconische schurken van Spider-Man wordt hier bepaald, en zijn symbiotische afdwaling verwijst naar de Venom- en Carnage-figuren.

De andere vier aan tafel

Cassandra Webb, die lezers kennen als Madame Web, komt in kritieke toestand aan bij het ritueel. Blind van geboorte en lijdend aan ernstige myasthenie, leeft ze aan de beademing. Haar motief: zonder onsterfelijkheid zal ze binnenkort sterven. Om haar stuk te krijgen, vraagt ze Spider-Man een artefact op te halen zonder hem te vertellen wat het is. Hij doet het zonder te weten dat hij Osborns ritueel voedt.

Zij legt als eerste haar fragment neer en stort in: aan de hele tafel denkt men dat zij de dood ontvangt. Het was onsterfelijkheid, en het effect is eerst zichtbaar op haar lichaam — ze verjongt. Het ritueel geeft haar dus terug wat ze kwam zoeken, zonder dat iemand het vermoedt. Het vervolg is minder duidelijk: zelfs de bronnen blijven voorzichtig over wat er jaren later nog over is van haar onsterfelijkheid.

Mattie Franklin had daar eigenlijk nooit mogen zijn. Op haar vijftiende, dochter van zakenman Jerry Franklin, verrast ze het telefoongesprek tussen haar vader en Osborn. Ze vindt haar vader te laf, haalt het artefact op en neemt zijn plaats in. Osborn wacht de vader op bij LaGuardia en ziet een tiener aankomen, de steen in een koffertje. Maxwell maakt zich zorgen over haar deelname, zij houdt vol. Wanneer ze haar stuk neerlegt, voelt ze alleen een tinteling.

Die tinteling was macht: kracht geschat op ongeveer tien ton, snelheid, reflexen, beperkte weerstand, en vooral het vliegen. Tijdens Peters verdwijning doet ze zich voor als Spider-Man in een kostuum op haar maat, en juist omdat ze vliegt in plaats van springt, valt het op. Ze draagt hetzelfde symbool als hij, zoals lezers die liever een Spider-Man-T-shirt dan een kostuum. De dragers van het masker zijn niet allemaal gelijk, maar zij telt mee.

Er blijven twee mannen over die vaak vergeten worden. Gregory Herd, alias Override, voelt een kracht door zich heen gaan als hij zijn stuk neerlegt: hij vergist zich, het is de dood die hij ontvangt. Morris Maxwell schreeuwt, overweldigd, en stort stuiptrekkend in. Iedereen denkt aan waanzin, het was kennis. Deze twee sluiten de demonstratie af: niemand weet wat hij bezit. Het universum van Spider-Man zit vol met dit soort beslissende bijrollen.

The Final Chapter: tante May, de bommen en het verbrande kostuum

De omslag vindt plaats zodra het ritueel voltooid is. Osborn gaat in de aanval, en de verhaallijn onthult zijn zwaarste onthulling: de tante May die stierf in Amazing Spider-Man #400 was niet tante May. Het was een actrice, gecoacht door Osborn en aangepast met het DNA van May. De echte May werd gegijzeld in de jachthut van de Osborns. Drie jaar rouw, ongedaan gemaakt in een paar pagina's. Marvel heeft dit nooit gedaan met de dood van Gwen Stacy, die definitief is gebleven.

De informatie bereikt Mary Jane op een andere manier. Alison Mongrain, dodelijk gewond door Molten Man, heeft nog tijd om haar te vertellen dat May leeft. Tussendoor een hardnekkige verwarring: Molten Man is niet de vijfde deelnemer. Hij is een werktuig van Osborn, uitgerust met een hersenimplantaat om Mongrain op te sporen. Hij draagt geen enkel fragment en komt nooit in de ceremonie voor. De doden en de valse doden zijn een specialiteit van de reeks.

Het einde is stil-brutaal. Peter vertelt Mary Jane dat hij stopt met Spider-Man te zijn en verbrandt zijn kostuum. Over het apparaat in de schedel van May lopen de bronnen uiteen: volgens de ene repareert Reed Richards het en laat hij het zitten om de bommen niet te activeren; volgens de andere wordt de trigger verwijderd. Met een korrel zout te nemen. Het koppel Peter en Mary Jane komt uit deze verhaallijn zonder masker, voor slechts enkele maanden.

Dit einde had bijna helemaal anders kunnen zijn. Tom DeFalco, die kort daarvoor vertrok, had gepland dat Kaine de Parkers hun dochter May zou teruggeven, een spoor dat het startpunt werd van het MC2-universum. Het zijn Mackie en Byrne die de terugkeer van de oudere tante May hebben doorgedrukt. De brandstapel van het kostuum behoort tot de hardste momenten van de reeks, en deze periode heeft vooral Green Goblin nagelaten, verwerkt op Spider-Man-mokken tot ingelijste posters.

Hoe je deze verhaallijn vandaag leest

De verhaallijn bestaat als bundel, onder de titel Spider-Man: The Gathering of Five. Als je de originele nummers volgt, houd je je aan de afgedrukte volgorde: Sensational #32, Amazing #440, Spider-Man #96, Spectacular #262, Sensational #33, dan Amazing #441, Spider-Man #97, Spectacular #263 en Spider-Man #98. Alleen « The Final Chapter » lezen heeft geen enkele zin: de conclusie staat of valt met het ritueel dat eraan voorafgaat.

Tweede advies: ga meteen door op de herlancering van januari 1999. Amazing Spider-Man volume 2 #1 is geschreven door Howard Mackie, getekend door John Byrne en ge-inkt door Scott Hanna; Peter Parker: Spider-Man volume 2 #1 brengt Mackie en John Romita Jr. samen. Daar doet Mattie Franklin zich voor als Spider-Man, en daar worden de echte gaven benoemd. Zonder dit vervolg blijft het raadsel volledig intact.

Derde, eerlijker punt: deze verhaallijn is geen meesterwerk. Het ritueel is goed opgezet, het idee van de verkeerd begrepen gave is uitstekend, maar de uitvoering blijft omstreden, vooral vanwege de opstanding van tante May. Het is een scharnierpunt, geen hoogtepunt. Lezers die van verdeeldheid zaaiende verhalen houden, vinden dezelfde discussie terug rond Sins Past, dat ook de Franstalige fandom nooit heeft verteerd.

Spider-Man Retro Comics Poster

Op de foto is de poster zwart ingelijst tegen een muur van witte bakstenen: Spider-Man springt naar de lezer toe, benen opgetrokken, tegen een achtergrond van vergeelde comicpanelen met tekstballonnen en klanknabootsingen. De lijst hoort bij de enscenering.

Bekijk het product — vanaf € 22,90

Er blijft een goede reden om het te lezen: het verklaart de Osborn van de daaropvolgende jaren en laat Mattie Franklin de mythologie binnenkomen. Als je een bibliotheek opbouwt, hoort deze verhaallijn bij de keerpunten, niet bij de curiosa. En als je op zoek bent naar iets om cadeau te doen aan een lezer die de bundels al heeft, de gids met merchandise en de Spider-Man-cadeau-ideeën vermijden dat je iets dubbels koopt.

Wat je moet onthouden

« The Gathering of Five » en « The Final Chapter » vormen samen één blok van negen nummers, gepubliceerd van 5 augustus tot 30 september 1998 over de vier maandelijkse Spider-Man-reeksen. Vijf vrijwilligers, vijf stukken, vijf willekeurig verdeelde gaven: macht, kennis, onsterfelijkheid, waanzin en dood. Drie zegeningen, twee vloeken, en een regel die de hele charme van de verhaallijn uitmaakt: niemand begrijpt wat hij ontvangt.

Uiteindelijk gaat Mattie Franklin naar huis met macht, Morris Maxwell met kennis, Cassandra Webb met onsterfelijkheid, Gregory Herd met de dood en Norman Osborn met waanzin. Osborn wilde macht en heeft de daaropvolgende jaren doorgebracht alsof hij die had gekregen. De genetische bommen en de hallucinatie bij de Daily Bugle vloeien voort uit deze verkeerde lezing. De machtigste vijanden van Spider-Man zijn niet altijd het best bewapend.

Nog twee kanttekeningen tot slot, want ze komen in elke discussie terug. Molten Man is niet de vijfde deelnemer, en de verdeling van de gaven is pas achteraf correct te lezen, zodra de herlancering is begonnen. Als je een samenvatting tegenkomt die Osborn kennis geeft of Madame Web de dood, weet je nu dat die de twee verkeerde lezingen van de ceremonie omdraait.