Spider-Men (2012): de eerste ontmoeting tussen Peter Parker en Miles Morales

Twee redactionele lijnen die meer dan tien jaar strikt gescheiden bleven, en dan één brug die opengaat voor een verjaardag: dat was de gok die Marvel in 2012 nam. De regel van geen contact beschermde de recente lijn tegen de complexiteit die de andere had opgestapeld, en die regel breken veronderstelde dat je iets te vertellen had. Dat iets zit in één beeld dat lezers nog altijd aanhalen: een volwassene die kijkt naar een tiener in zijn kostuum, in een stad waar hijzelf niet meer bestaat.

Spider-Men: de redactionele feiten

Spider-Men is een mini-reeks van vijf nummers die Marvel in 2012 uitbracht, geschreven door Brian Michael Bendis en getekend door Sara Pichelli — hetzelfde duo dat het jaar daarvoor Miles Morales had bedacht. Die keuze is niet onschuldig: de ontmoeting toevertrouwen aan de auteurs van het nieuwe personage in plaats van aan een externe ploeg garandeerde dat hij coherent behandeld werd.

De redactionele context is expliciet. De kruising komt er na dertien jaar Ultimate-lijn, en wordt gepresenteerd als een viering van de vijftigste verjaardag van Spider-Man. Met andere woorden: het is geen gevolg van een intrige, het is een verjaardagsbeslissing, ook zo aangekondigd, wat de over het algemeen warme toon verklaart van een verhaal dat somber had kunnen uitpakken.

De narratieve aanleiding is een schurk van de eerste generatie. Mysterio zet een toestel in elkaar dat een doorgang tussen de twee realiteiten opent. De Peter Parker van de hoofdcontinuïteit valt erin en komt terecht in een wereld die op de zijne lijkt zonder het te zijn. Om deze mini-reeks tussen de andere grote verhalen te plaatsen geeft de pagina met alle verhaalbogen haar chronologische plek.

Wat Peter bij zijn aankomst ontdekt

De kracht van het verhaal zit in een detail van timing: Peter komt aan in een wereld waar de lokale Peter Parker net gestorven is. Hij ontdekt geen exotisch universum met dinosaurussen of galactische rijken — hij ontdekt zijn eigen stad, zijn eigen naasten en zijn eigen afwezigheid. Het is een variatie op het spookmotief, toegepast op een levend personage.

Zijn reactie op Miles Morales is het hart van de mini-reeks. Hij is niet vijandig en niet neerbuigend: hij is uit zijn evenwicht gebracht, en daarna aandachtig. De scène die het vaakst terugkomt in gesprekken tussen lezers is die waarin hij de tiener vraagt waarom hij dit doet — en waarin het antwoord, de verantwoordelijkheid, precies het zijne is.

De ontmoetingen met zijn omgeving vormen de andere, pijnlijkere kant. Versies tegenkomen van mensen die bij hem thuis een ander leven leiden, levert korte en doeltreffende scènes op. De gezinssituatie van Miles, uitgewerkt in het portret van Jefferson Davis en Rio Morales, en zijn naaste omgeving, beschreven in dat van Ganke Lee, geven dit deel een dikte die een gewoon gevecht nooit had bereikt. De Spider-Man posters uit die periode beginnen trouwens de twee kostuums naast elkaar af te beelden.

VERZAMELFIGUREN

Verzamelfiguur Spider-Man Peter B. Parker

Een oudere Peter Parker, een beetje vermoeid, tegenover een opvolger: dat is precies het silhouet dat dit verhaal populair heeft gemaakt. Het stuk geeft die volwassen versie van het personage weer in een expositieformaat dat zich onderscheidt van de klassieke heldenposes.

89.90 €

Ontdekken →

De cliffhanger van 2012 en de oplossing in 2017

De mini-reeks eindigt met een vraag die onbeantwoord blijft: terug thuis zoekt Peter uit of er in zijn eigen realiteit een Miles Morales bestaat. Het laatste nummer stopt daar. Zo'n open einde is gebruikelijk, maar dit einde is blijven hangen omdat het raakte aan de status zelf van het nieuwe personage.

Het antwoord liet vijf jaar op zich wachten. Spider-Men II, in 2017 uitgebracht door dezelfde ploeg, pakt precies die draad weer op en concentreert zich op de ontdekking van de tegenhanger van Miles in de hoofdcontinuïteit. Het is een vervolg in de strikte zin: het bestaat alleen om te sluiten wat open was gelaten, wat zeldzaam is in een medium waar open eindes doorgaans vergeten raken.

Tussen beide in was het landschap veranderd. De nieuwe Spider-Man had zijn oorspronkelijke universum verlaten voor de hoofdcontinuïteit, en multiversumverhalen waren een genre op zich geworden. De spelregels van zulke kruisingen, zoals de comics ze geleidelijk hebben vastgelegd, staan uitgewerkt in de onzichtbare regels van het Spider-Verse en op de pagina gewijd aan het Spider-Man-multiversum.

Twee keer New York, twee keer Spider-Man: het werk aan de verschillen

Het slagen van een universumkruising zit in de details, en Bendis had elf jaar voorsprong op die continuïteit. De verschillen zijn niet decoratief: personages die aan de ene kant dood zijn, leven aan de andere kant, instellingen hebben niet dezelfde geschiedenis, en de verhouding van de stad tot haar helden is niet dezelfde. Peter is dus geen toerist, hij zit voortdurend naast zijn ijkpunten.

Het tekenwerk van Sara Pichelli doet een deel van het werk. De twee kostuums worden anders behandeld — het historische rood en blauw tegenover het zwart en rood van de opvolger —, en de twee silhouetten hebben niet dezelfde bouw en niet dezelfde manier van bewegen. Het is een grafische keuze die de vergelijking leesbaar maakt zonder dat één regel dialoog het hoeft uit te leggen, en die het beeld van het personage voor het volgende decennium heeft vastgelegd.

Ook de krachtsverhouding is tegendraads uitgewerkt. De volwassene wordt niet als superieur voorgesteld: hij heeft meer ervaring maar is minder goed uitgerust voor die wereld, en de extra vermogens van de jongste — camouflage, bio-elektrische ontlading — zijn hem volslagen onbekend. Die gelijke behandeling heeft voorkomen dat het verhaal klonk als een neerbuigende ridderslag. De verkleedpakken en kostuums uit het universum nemen die twee outfits vandaag over met dezelfde aandacht voor detail.

Waarom deze ontmoeting meer heeft betekend dan de volgende

Sindsdien zijn er tientallen spinnenkruisingen geweest, sommige met honderden versies van het personage. Die van 2012 houdt een aparte plaats om een eenvoudige reden: ze steunt op geen enkel getalseffect. Twee personages, vijf nummers, één stad. Alles wat er speelt, is leesbaar zonder voetnoten.

De grote evenementen die volgden werken anders. Morlun en zijn familie bedreigen alle versies tegelijk; End of the Spider-Verse drijft die logica tot het uiterste. Die verhalen hebben hun kwaliteiten, maar ze vragen de lezer tientallen hoofdrolspelers te volgen — dat is een ander soort plezier.

Spider-Men diende ook als test op ware grootte. Het bewees dat lezers het nieuwe personage naast het origineel aanvaardden, zonder het als een vervanging te zien, wat zijn latere overstap naar de hoofdcontinuïteit mogelijk maakte. Van vandaag uit bekeken, nu hij een eigen animatietrilogie heeft en een eigen lijn op de Spider-Man figuren en de Spider-Man t-shirts, lijkt die vraag absurd. In 2012 was ze dat niet.

AFFICHES EN POSTERS

Poster Spider-Man Spiderverse Miles Morales en Gwen

Affiches die meerdere dragers van het kostuum samenbrengen, zijn uit dit soort ontmoeting ontstaan. Deze zet twee van de populairste versies neer in een uitgesproken grafische stijl, die zowel alleen als in een compositie aan de muur werkt.

22.90 €

Ontdekken →

De nalatenschap: van comic naar scherm

Het motief dat hier begon — een volwassen Peter Parker tegenover een jonge opvolger — is een van de rendabelste veren van de franchise geworden. De animatiefilm heeft het overgenomen en uitvergroot in Into the Spider-Verse, en daarna in Across the Spider-Verse, met een kritisch en commercieel succes dat dat van de oorspronkelijke comics ruim overtrof.

De speelfilms met echte acteurs hebben dezelfde ader aangeboord, door meerdere vertolkers van de rol samen te brengen in plaats van meerdere personages, zoals het artikel over de komst van het multiversum in het MCU vertelt. Het principe blijft dat van 2012: het belang komt niet van de kruising zelf, maar van wat de personages tegen elkaar zeggen zodra ze samen zijn.

Die afstamming verklaart waarom de mini-reeks vandaag nog de moeite van het lezen waard is. Ze bevat, in minimale vorm, alles wat de latere producties hebben uitgewerkt: de overdracht, de twijfel van de opvolger, de blik van de oudere. De figuren die in deze verhalen opduiken, staan verzameld op de pagina gewijd aan de personages van het Spider-Man-universum, van de bekendste tot Peni Parker of Miguel O'Hara. De Spider-Man telefoonhoesjes en de Spider-Man stickers met meerdere versies stammen rechtstreeks van die beeldtaal af.

Wat de mini-reeks voor Marvel heeft veranderd

Het eerste effect is strategisch: ze bewees dat de twee continuïteiten elkaar konden kruisen zonder dat de ene de andere opslokte. Tot dan luidde het argument tegen een kruising dat ze de toegankelijkheid zou vernietigen waaraan de recente lijn haar hele aantrekkingskracht ontleende. Vijf nummers volstonden om te tonen dat die vrees overdreven was, op voorwaarde dat je het verhaal klein houdt.

Het tweede effect betreft het personage zelf. Door hem tegenover het origineel te zetten zonder hem te verkleinen, regelde de mini-reeks op voorhand de vraag die hem jarenlang had kunnen achtervolgen. Toen hij later naar de hoofdcontinuïteit werd overgebracht, moest die operatie niet meer verantwoord worden: het lezerspubliek had hem in die rol al aanvaard.

Het derde is diffuser maar waarschijnlijk het belangrijkste. Spider-Men vestigde het idee dat één kostuum tegelijk meerdere legitieme dragers kan hebben, zonder rangorde. Dat idee buit de hele latere productie uit, van comicsreeksen tot videogames, en het loopt door tot in de productlijnen — het Spider-Man speelgoed en de Spider-Man rugzakken bieden voortaan meerdere versies van het personage naast elkaar aan, wat vroeger ondenkbaar was geweest.

Waar beginnen, en wat je vooraf moet weten

Vijf nummers, één mini-reeks: het is een van de toegankelijkste verhalen van de franchise. De minimale voorkennis past in één zin — weten dat Miles Morales de opvolger is van een Peter Parker die in een andere continuïteit gestorven is. Zonder die informatie verliest de helft van de scènes haar emotionele lading.

De aanbevolen volgorde luidt: eerst de beginjaren van het nieuwe personage, dan Spider-Men, dan Spider-Men II als je de ontknoping van de open draad wil. Daarna kan je doorschakelen naar de grote multiversumverhalen, maar dat hoeft niet: de mini-reeks staat op zichzelf, wat zeldzaam geworden is. De uitgewerkte leesparcours staan verzameld op de pagina gidsen en advies.

Nog één ijkpunt om een veelvoorkomende verwarring te vermijden. Spider-Men is niet het evenement Spider-Verse, dat later verscheen en veel omvangrijker is, en ook niet de animatiefilmreeks met een gelijkaardige naam. Drie verschillende dingen, drie verschillende schalen. Vervangingsverhalen binnen één en dezelfde realiteit, zoals Superior Spider-Man of het parcours van Ben Reilly, vallen nog onder een andere categorie.

VERZAMELFIGUREN

Verzamelfiguur Spider-Man - Miles Morales

Het personage dat in dit verhaal opduikt, is in tien jaar tijd even herkenbaar geworden als het origineel. Dit stuk toont hem in zijn zwart-rode kostuum, in een formaat en met een afwerking die zowel bij een vitrine als bij een bureaukast passen.

49.90 €

Ontdekken →

Blijft ten slotte de kwestie van de toon, die een groot deel van de levensduur van het verhaal verklaart. Bendis had een tragedie kunnen schrijven: een man tegenover zijn eigen dood, een kind verpletterd door een erfenis. Hij schreef iets anders — een verhaal waarin de twee personages elkaar goeddoen. De oudste vertrekt gerustgesteld over wat hij achterlaat, de jongste vertrekt gelegitimeerd door de enige mening die voor hem telde. Dat is een zeldzame schrijfkeuze in een medium dat doorgaans het drama verkiest, en het is de reden waarom je deze mini-reeks met plezier herleest in plaats van uit plicht. Wie elke hoofdrolspeler in het geheel wil plaatsen, vindt de volledige kaart op de pagina over de films en hun versies van het personage.

Veelgestelde vragen

Uit hoeveel nummers bestaat Spider-Men?

Vijf, verschenen in 2012, geschreven door Brian Michael Bendis en getekend door Sara Pichelli. Een vervolg van eveneens vijf nummers, Spider-Men II, kwam in 2017 uit met hetzelfde creatieve team. Het geheel lees je dus in tien nummers, of in vijf als je het bij de eerste ontmoeting houdt.

Wie veroorzaakt de ontmoeting tussen de twee universums?

Mysterio, een van de oudste tegenstanders van het personage, wiens toestel een doorgang tussen de twee realiteiten opent. Dat past bij zijn specialiteit: deze schurk heeft altijd met waarneming en illusie gewerkt, en de overgang van de ene wereld naar de andere is daar het logische verlengstuk van.

Moet je het Ultimate-universum kennen om deze mini-reeks te lezen?

Je hoeft alleen te weten dat het een aparte continuïteit is, waarin de lokale Peter Parker gestorven is en vervangen werd door een tiener. De rest wordt gaandeweg uitgelegd. Het is zelfs een van de beste instappunten in die continuïteit voor een lezer die er niets van kent.

Vechten de twee Spider-Man met elkaar?

Kort en door een misverstand, zoals de conventie van het genre wil: twee helden die elkaar tegenkomen beginnen bijna altijd met vechten voor ze doorhebben dat ze aan dezelfde kant staan. De confrontatie is kort en zonder gevolgen. Het wezenlijke van de mini-reeks speelt zich daarna af, in gesprekken en gedeelde scènes, niet in gevechten.

Wat gebeurt er met Miles Morales na deze ontmoeting?

Hij zet zijn reeks voort in zijn oorspronkelijke continuïteit en stapt enkele jaren later over naar de hoofdcontinuïteit, waar hij sindsdien zijn eigen reeks en zijn eigen territorium in Brooklyn heeft. De twee personages bestaan voortaan naast elkaar zonder dat de een de ander vervangt, elk met zijn eigen omgeving en zijn eigen tegenstanders.

Moet je Spider-Men II lezen?

Alleen als het open einde van de eerste mini-reeks je op je honger heeft gelaten. Het vervolg uit 2017 bestaat om die ene vraag te beantwoorden en brengt verder niet veel bij. De ontmoeting van 2012 leest heel goed als een volledig verhaal, en veel lezers houden het daarbij zonder iets wezenlijks te missen. De voorwerpen die zulke herlezingen begeleiden, van Spider-Man mokken tot Spider-Man plaids, staan per thema gerangschikt in de winkel.

Heeft Spider-Men iets te maken met de animatiefilms?

Geen enkel rechtstreeks adaptatieverband: de films vertellen een ander verhaal, met andere bijfiguren en een andere intrige. Het verband is thematisch — de ontmoeting tussen een volwassen Peter Parker en een jonge opvolger, en de overdracht die daaruit volgt. Dat motief, in 2012 in de comics begonnen, heeft de film daarna op zijn eigen manier uitgewerkt.